Hoe wordt een school gemaakt? Niet alleen door beleid, curricula of professionalisering, maar ook door de concrete manieren waarop tijd, ruimte, materiaal, ritme, regels, gebaren, taal, zorg en aandacht worden geordend. Scholen bestaan uit arrangementen: klaslokalen, speelplaatsen, gangen, tafelschikkingen, dagindelingen, rituelen, afspraken, materialen en pedagogische keuzes die samen een bepaalde manier van leven en leren mogelijk maken. Dit doctoraatsproject (in het kader van een C2-onderzoeksaanvraag) vertrekt vanuit de vraag hoe zulke school arrangementen vandaag vorm krijgen, hoe ze pedagogisch worden overwogen, en hoe ze opnieuw kunnen worden bedacht in het licht van actuele uitdagingen zoals digitalisering, diversiteit, duurzaamheid, zorg, autoriteit en veranderende vormen van samenleven.
Het project nodigt kandidaat-doctorandi uit om in deze onderzoeksvraag te stappen vanuit een pedagogisch en architecturaal en ontwerpgericht perspectief. Vanuit de pedagogiek gaat het om de vraag hoe scholen hun pedagogische vorm van leven articuleren: welke opvattingen over vrijheid, gelijkheid, vorming, aandacht, bescherming, collectiviteit of openheid liggen besloten in hun dagelijkse praktijken? De school wordt daarbij niet benaderd als een louter functionele leeromgeving, maar als een specifieke publieke en pedagogische vorm waarin jonge mensen tijd, wereld en zichzelf kunnen ontmoeten. Vanuit architectuur en ontwerpen gaat het om de vraag hoe ruimtelijke, materiële en ontwerpende praktijken actief deelnemen aan het maken van school. Ontwerpen wordt hier begrepen als een onderzoekende praktijk: een manier om mogelijke toekomsten voorstelbaar te maken.
Het onderzoek bevindt zich op het kruispunt van de onderzoekseenheid Educatie, Cultuur en Samenleving en de onderzoekseenheid Architectuur en Ontwerp. Die samenwerking maakt het mogelijk om scholen niet enkel te analyseren als pedagogische instituties, en ook niet enkel als gebouwde omgevingen, maar als levende constellaties waarin pedagogische, ruimtelijke en materiële dimensies voortdurend op elkaar ingrijpen. Drie onderling verbonden onderzoekslijnen structureren het project. De Atlas of School Arrangements brengt concrete schoolpraktijken in kaart en maakt zichtbaar hoe verschillende scholen hun pedagogische leven ruimtelijk, materieel, temporeel en organisatorisch vormgeven. De Grammar of School Arrangements ontwikkelt een taal om de onderliggende pedagogische overwegingen, spanningen en aannames te articuleren zonder ze te reduceren tot één model of norm. De School Design Studio onderzoekt hoe scholen, samen met onderzoekers en ontwerpers, hun eigen arrangementen kunnen bestuderen, heroverwegen en mogelijk herontwerpen.
Het project zoekt onderzoekers die het onbekende durven opzoeken: niet om snelle oplossingen voor scholen te produceren, maar om samen met scholen trager, preciezer en aandachtiger te leren kijken naar wat school vandaag maakt tot school. Kandidaten worden uitgedaagd om empirisch, conceptueel en ontwerpgericht onderzoek te verbinden en zo bij te dragen aan een pedagogische en architecturale heroverweging van de school als publieke vorm van samenleven, leren en vormen.
